Oude raadhuis, gemeentetoren en raadzaal

Oude Raadhuis, gemeentetoren en raadzaal

In de gevel van het Oude Raadhuis aan de Markt staat het bouwjaar vermeld: 1776. Philip Willem Schonck tekende voor het ontwerp. Hij is ook de ontwerper van de gemeentetoren uit 1771 aan het Raadhuisplein, die in 2006 grondig is gerestaureerd. In de gemeentetoren bevinden zich de 49 klokken van de beiaard, die met regelmaat wordt bespeeld door gemeentelijk beiaardier Michel Gottmer. Tijdens de weekmarkt op woensdagmorgen en in de zomermaanden vinden er muziekuitvoeringen plaats. Ook dit carillon is in 2006 gerenoveerd en uitgebreid. Meer informatie over de beiaard leest u verderop.

De toren vormt een geheel met de voormalige N.H-kerk die dateert van de dertiende eeuw. De vader van Vincent van Gogh was aan het einde van de 19^e eeuw predikant in deze kerk. Vincent woonde en werkte in 1881 in Etten-Leur en zal toen regelmatig het kerkgebouw bezocht hebben. Reproducties van zijn tekeningen zijn in de voormalige N.H-kerk te bewonderen. Het monumentale gebouw is sinds 1986 in gebruik als raadzaal. In deze historische omgeving kan bovendien getrouwd worden. Ook vinden er ontvangsten, recepties en exposities plaats.

Het Jacobus Zeemansorgel in de raadzaal van het gemeentehuis is vervaardigd in 1699. Het betreft één van de 32 nog aanwezige orgels in ons land die onderdelen bevatten uit de 17e eeuw. De orgelkas is fraai van verhouding en rijk aan houtsnijwerk. Na een grondige restauratie is het orgel sinds 1994 weer bespeelbaar. Etten-Leur beschikt over twee Jacobus Zeemansorgels. In het Trouwkerkje bevindt zich namelijk ook een instrument van deze orgelbouwer.

De beiaard in de gemeentetoren (niet te bezichtigen alleen te beluisteren)

In de top van de gemeentetoren bij het stadskantoor aan het Raadhuisplein bevindt zich een beiaard of carillon. In 2006 is het carillon gerenoveerd en uitgebreid met 11 klokken. De beiaard bestaat nu uit 49 klokken en omvat vier octaven. De zwaarste klok van de nieuwe exemplaren die in 2006 zijn gegoten, weegt maar liefst 690 kilo. Deze klok vormt de basis en doet tevens dienst als luidklok. De overige aanwezige luidklokken dateren uit 1667 (deze klok van 1329 kilo verzorgt de uurslag en is gegoten door Joannes le Fever en Claudius Humbloet) en uit 1958 (deze is gegoten door Petit & Fritsen en weegt 975 kilo). Zij vormen samen een imposant driegelui.

Halverwege de jaren ’60 van de vorige eeuw zijn er in veel gemeenten carillons geplaatst. Behalve in Etten-Leur ook in bijvoorbeeld Roosendaal (1966), Tilburg (1965), Dordrecht (1965). Het bezitten van een carillon gaf status aan een plaats. In Etten-Leur is het carillon een blijvend aandenken aan de eerste uitbreiding van het toenmalige gemeentehuis en aan het gerestaureerde Sint Paulushofje. Bij gelegenheid van die feestelijkheden in 1964 is het carillon namelijk symbolisch overgedragen aan het gemeentebestuur. De oorspronkelijke beiaard is geleverd door de firma Eijsbouts uit Asten.

Burgemeester A.J.A. Oderkerk heeft er zich destijds persoonlijk voor ingespannen dat het een met de hand bespeelbaar carillon is geworden. Op 18 september 1965 vond de feestelijke ingebruikneming van de beiaard plaats. Enkele van de klokken zijn geschonken door: industrie, middenstand, agrarische gemeenschap, onderwijsinstellingen, kermisexploitanten. Dat het carillon er daadwerkelijk gekomen is, is mede te danken aan het plaatselijke carilloncomité onder voorzitterschap van de arts Chr. J. Mol. Het Etten-Leurse Kermislied is in 1965 speciaal gecomponeerd voor het nieuwe carillon. De tekst is van C. Mol (de Koekoek) en de muziek is van H. Scheifes (de Merel).

Aan het begin van de jaren ’90 van de vorige eeuw is de bedrading van het klavier naar de klokken vernieuwd. Regelmatig vindt er onderhoud plaats aan het carillon.

De beiaard wordt wekelijks bespeeld op woensdagmorgen tijdens de weekmarkt in het centrum. Bovendien klinkt het carillon bij andere speciale gebeurtenissen, zoals: koninginnedag en kermis. In de zomermaanden worden er op diverse zaterdagen beiaardconcerten gegeven. Vaste bespeler van de beiaard is gemeentelijk beiaardier Michel Gottmer. Ook zijn er regelmatig gastbeiaardiers te beluisteren.

Aanvankelijk bestond het automatisch speelwerk uit een soort ponsband. Sinds 1983 speelt het carillon op de halve en hele uren met een computerspeelwerk. De melodieën worden zes keer per jaar gewisseld. Daarbij worden de seizoenen gevolgd en er is speciale carillonmuziek rond Sinterklaas en Kerstmis.